Skip navigation.
Kāinga

ngā kaupapa

ko kokako

E ai ki te kōrero, i te wā i a Kupe i haere ki Aotearoa mā runga i tōna waka, ko te reo o te kokako anake¤ te reo e rangona e ia i te ngahere.

Te awa e rere nei

Ko Waipiata te awa e rere nei i te kāinga o Ō-poutama. I mua rā, ko tēnei tētahi wāhi pai mō te tuna me te inanga me te ngaore.

He tapuwae nō mua rā anō

Kua kitea o mātou tapuwae i te takutai moana i Ō-poutama nō mua rā anō.

Raerena Tomoana: Te Pipi

Ka Whakanohoia e Ruawharo te Pipi ki te Tai Rāwhiti1

Na, ko tēnei tangata ko Ruawharo ko te tangata tēnei nāna te pipi i whakatipu ki ngā one o Aotearoa.

Georgie Kereru 02. Te Upoko-o-tātaramoa

Ko te whenua kei konei ko Te Ūpoko-o-tātaramoa.

He wāhi kei te haramai¤ ngā tāngata katoa mō te noho.

Kei kōrā he teneti katoa, me ngā [ ] katoa, kei te whawhai ngā tangata whenua mō

Georgie Kereru 01. Ngā Pingao

Ngā pingao... āe.

Rite tonu ki te harakeke me ngā kiekie. Kāore au e mōhio ki ngā kōrero mō ngā pingao.

[greg] he aha te take i konei? Nā wai tēnei pīngao?

Ko tēnei pingao, te whānau nō Whakakī, na Willie Kahukura i hōmai ngā pingao. Na Whakakī tēnei pingao. Kei te haramai¤ ki tēnei taha, ki te Ūpoko-o-tātaramoa.

Maata Hurinui 08. Ngā Tāngata o Ō-poutama

[Greg] He aha kē ngā mahi i te marae i taua wā... i mahi ai?

Ngā tāngata o Mahanga nui rawa¤ atu rātou... Ō! ... Te Mahia, Mokotahi. Nui rawa atu ngā tāngata... well ngā rangatahi i taua wā. Ināianei mōhio mātou... he rangatahi. Haramai¤ ki te kanikani, ki te ako ki te kanikani..He pai. Mahi moni mō tērā marae, tērā marae.

Maata Hurinui 07. Ngā Kanikani

|

Ngā mahi o Ruawharo.. mahi whāriki. He nui rawa¤ atu ngā wāhine o taua tau. I taua tau. Ngā wahine o Wai-kokopū hoki mai ki Ōpoutama, ka haere tonu atu ki Mokotahi – tērā wāhi mātou.

Tieki¤ Ormana, me ngā ... te kuia, Hazel Joe, ngā Nugents mārena ki ētahi [o ngā] whānau from home ngā Rarere's. Engari ko mātou haere.. ngā whānau o tērā wā ... haere ki te kura o Ōpoutama.

Maata Hurinui 06. Te Mārena

| |

Ka mārena au i konei. Mārena ki Ruawharo.

Ka haere au me taku tāne. Ka mahi ia i runga i te wāpu ki Nepia. Ko tērā wā ka tae atu māua tahi... tiki he whare. Mō māua tahi me ngā .. ōku tamariki. E whā āku tamariki, e toru ngā tāne, kotahi te wahine.

Maata Hurinui 05. Ngā mahi o te Marae

|

[Greg] I a koe e tamariki ana, e haere koe ki te marae... ki Ruawharo?

Ētahi wā... Ki taku whaea kāore i pīrangi mātou te haere [ki] kōnā. Kāore e pīrangi atu mātou ki te haere ki kōnā [ki te] kai ō rātou kai.