E ai ki te kōrero, i te wā i a Kupe i haere ki Aotearoa mā runga i tōna waka, ko te reo o te kokako anake¤ te reo e rangona e ia i te ngahere.

Ko Waipiata te awa e rere nei i te kāinga o Ō-poutama. I mua rā, ko tēnei tētahi wāhi pai mō te tuna me te inanga me te ngaore.

Kua kitea o mātou tapuwae i te takutai moana i Ō-poutama nō mua rā anō.

Ko te whenua kei konei ko Te Ūpoko-o-tātaramoa.

He wāhi kei te haramai¤ ngā tāngata katoa mō te noho.

Kei kōrā he teneti katoa, me ngā [ ] katoa, kei te whawhai ngā tangata whenua mō

Ngā pingao... āe.

Rite tonu ki te harakeke me ngā kiekie. Kāore au e mōhio ki ngā kōrero mō ngā pingao.

[greg] he aha te take i konei? Nā wai tēnei pīngao?

Ko tēnei pingao, te whānau nō Whakakī, na Willie Kahukura i hōmai ngā pingao. Na Whakakī tēnei pingao. Kei te haramai¤ ki tēnei taha, ki te Ūpoko-o-tātaramoa.

Ka mārena au i konei. Mārena ki Ruawharo.

Ka haere au me taku tāne. Ka mahi ia i runga i te wāpu ki Nepia. Ko tērā wā ka tae atu māua tahi... tiki he whare. Mō māua tahi me ngā .. ōku tamariki. E whā āku tamariki, e toru ngā tāne, kotahi te wahine.

[Greg] I a koe e tamariki ana, e haere koe ki te marae... ki Ruawharo?

Ētahi wā... Ki taku whaea kāore i pīrangi mātou te haere [ki] kōnā. Kāore e pīrangi atu mātou ki te haere ki kōnā [ki te] kai ō rātou kai.

Kāore ratou he kāinga tūturu noho. Rāua tahi, ka haere i konei ki konā. Ka haere tōku whaea ki Kōpū-ā-whara, Raumakomako te ingoa o tēnā kāinga – noho ai.

Ka mahi he whare ponga mō mātou. Me ngā tank (pākehā tank). Up the number 4 camp, mauria¤ mai e taku pāpā - ka mahi he ahi mō ngā mahi kai i runga te – i waho – ka puta mai te mahana ki roto i te whare.

Ā ka hoki anō ki tērā wāhi tapu rā, e tapaina¤ ko te ingoa rā ko te Whānau-ā-te-hau. Koira te kāinga o ngā pōhatu, i whānau mai rātou i reira. He mauri nā Ruawharo i tanu¤. Ka hara mai rā, ka whānau mai rā, ngā pōhatu i reira, ka hūnuku mai rātou ki Wai-piata rā, ki reira tētahi wā, ka ngaro, whakangaro i a rātou.

Ngā mahi iho to[n]u nei, i ngā marama makariri kua haere mai te hōtoke arā kua haere mātou ki te kimi pāra¤. Koirā¤ te tino ika, [oh] he reka. Te roa hoki tērā ika.

Ka rongo koe, papaki¤ ana i tahakī¤, arā kua oma koe, kei tae ōu whanaunga mua i a koe, arā me tere tou koe ki te haere ki te tiki. Arā, ka riro mai koe tētahi, ka karo¤ mai tōna karu, ka maka¤ atu ki te moana, kāore e roa, kua hoki mai... kua tae mai tōna hoa ki uta. Kaua koe e tere te hoki mai ki te kāinga kotahi te pāra – me maka tōna karu ki te moana ana, me whanga¤ mō tōna hoa, aianō kua puta mai.